امنيت مردم و بنياد كردن رباطها و كاروانسراهاى متعدد در سراسر ايران به منظور آسايش مسافران و نيز علاقه به هنر و هنرمندان ، پادشاهى نامور و سزاوار لقب كبير است . وى خود مردى سلحشور و زورمند و باتدبير بوده و در بيشتر جنگها كه با عثمانيانيها و ازبكان كرده است ، پيروز گرديده و در احداث بناهاى تاريخى مانند ميدان نقش جهان و عالىقاپو و مساجد بسيار عالى و پلهاى استوار و خلل‌ناپذير در اصفهان و شهرهاى ديگر خدمات فراموش‌ناشدنى به ظهور رسانده است . سياست خارجى و داخلى او به گونه‌اى آميخته با تدبير و درايت بوده است كه نام ايران را در دوران سلطنت خود بلندآوازه گردانيده است ؛ وى در رعايت حقوق اقليتهاى مذهبى روشى عادلانه در پيش گرفته و به طور كلى در مسائل دينى قائل به تسامح بوده است ، ولى در سختگيرى و تعصّب نسبت به اهل تسنن و نقطويان زياده‌روى مىكرده است ، اصفهان در عهد شاه عباس ، مركز تجمع شاعران و عالمان و هنرمندان مشهور بود و در عهد او نيز مانند دوره شاه تهماسب براى استوار كردن بنيان تشيع از عالمان شيعهء عرب از جبل عامل و قطيف و حساء و غيره دعوت به عمل آمد تا براى تعليم و ترويج مذهب شيعه به ايران آيند و از اين‌رو علمايى نظير شيخ لطف الله و شيخ على بن عبد العال به اين كشور آمدند و مانند شيخ بهايى عاملى در دربار ، تقرّب فراوان حاصل كردند تا آنجا كه مسجد باشكوهى كه در ميدان نقش جهان بنياد گرديد به نام شيخ لطف الله نامگذارى شد و او به امامت آن مسجد منصوب گرديد . تقرّب و تسلط علماى عرب نژاد شيعى از زمان شاه عباس به بعد موضوع صوفيگرى و مرشد مآبى دوران صفوى را به تدريج ناتوان و ضعيف كرد و نفوذ قزلباشان را در شئون مختلف كاهش داد . تا آنجا كه در اواخر اين عهد يعنى دوران پادشاهى شاه سلطان حسين عدهء زيادى از صوفيان به قتل رسيدند . در قسمت علوم و معارف ، عربىدانى و عربى نويسى و دانشهاى نقلى مايهء مفاخرت و تنها نشانهء دانشمندى و فضيلت به حساب آمد و بر علوم عقلى مزيّت يافت . تسلط عالمان قشرى در دوران صفوى موجب مهاجرت عدهء زيادى از روشن‌انديشان به ديار عثمانى و هند گرديد و رفته‌رفته تسلط و چيرگى عالمان دين و مجتهدان در شئون حكومتى موجبات ضعف و زوال دولت مقتدر صفوى را در